Przekaz podprogowy w promocji naturyzmu

Wprowadzenie

Jakiś czas temu jeden z potencjalnych klientów zapytał mnie o możliwość zmontowania dla niego filmu z przekazem podprogowym o charakterze naturystycznym. Oczywiście jestem w stanie zmontować tego typu film. Posiadam ku temu odpowiednią wiedzę, a także sprzęt i oprogramowanie. Natomiast, żeby taki film zmontować trzeba mieć także odpowiednią wiedzę na temat rodzajów oraz technik przekazu podprogowego oraz funkcjonowania ludzkiej psychiki. Bez tego cały wysiłek w najlepszym razie nie przyniesie spodziewanego rezultatu. W najgorszym - przyniesie skutek nieoczekiwany, by nie powiedzieć - odwrotny.

Definicja

Najprościej mówiąc przekaz podprogowy jest to oddziaływanie na ludzki mózg informacji bez jego świadomości ich spostrzegania. Bodźce te dzielimy na słuchowe i wzrokowe. Ale o tym niżej.

Oto przykład takiego przekazu wykorzystany kilka lat temu przez stację TVN24: http://www.tvn24.pl/2500241,28378,0,7,1,krolowa-obelg,wideo.html

Pozwolę sobie zacytować fragment komentarza jednego z Internautów:

Widzimy twarz Hitlera, troszeczkę zmodyfikowaną na podobieństwo twarzy Putina (w czasie 1:16 trwania filmu z zapisem tego programu). To podobieństwo widać jednak dopiero po dłuższym przyjrzeniu się. Na pierwszy rzut oka jest to po prostu Hitler. W kolejnej sekundzie (czas 1:17) pojawia się … Jarosław Kaczyński! Czyżby był na tej demonstracji? Ależ skąd! Kaczyński przemawia z jakiejś mównicy. Kolejna sekunda – to już panowie w studiu. Ani słowa o bohaterze sprzed chwili. [...]

Czytamy dalej:

Oczywiście, można zastosować prostsze wytłumaczenie: tuż po materiale na pasku pojawia się tekst „Gdzie jest Prezes? Może na nartach?” Tak więc realizator mógłby powiedzieć: „Ojej, wielkie rzeczy. Pomyłka w czasie realizacji. Nie zsynchronizowaliśmy obrazu z tekstem”. Niestety, w głowie oglądającego zostaje zbitka Hitler-Kaczyński. W dodatku postać prezesa PiS-u pojawia się akurat w chwili, kiedy w studiu padają słowa: „Wizerunek Hitlera wszędzie jest jasny, kojarzony”.

Natomiast, ja pragnę zwrócić uwagę, że przekaz podprogowy jakim było mignięcie zdjęcia Jarosława Kaczyńskiego został wzmocniony przekazem bezpośrednim gdy tuż po materiale na pasku pojawia się tekst „Gdzie jest Prezes? Może na nartach?” Podkreślam - mamy tutaj do czynienia z celowym i dokładnie przemyślanym wzmocnieniem przekazu podprogowego.

Rodzaje przekazu podprogowego

Dzielimy go na dwa typy - słuchowy i wzrokowy.

Przekaz podprogowy słuchowy polega na umieszczaniu w materiale filmowym dodatkowych dźwięków, ale tak wkomponowanych w tło filmu, że nie zauważalnych dla ludzkiego ucha. Przykładowo - kadr przedstawiający przejeżdżający najnowszy model auta. Na pierwszym planie słychać pracę silnika, w tle rozmowy ludzi i ledwo słyszalne zdanie spraw sobie takie auto albo jeszcze lepiej spraw sobie i w tym miejscu pada nazwa marki oraz modelu samochodu.

Przekaz podprogowy wzrokowy polega na umieszczaniu w materiale filmowym dodatkowych obrazów - statycznych bądź ruchomych tak wkomponowanych w film, by te były ledwie zauważalne dla ludzkiego oka.
Techniki są różne. Wymienię tu kilka z nich:

1. Najprostsza metoda, to umieszczenie między klatkami filmu dodatkowej klatki o maksymalnym czasie trwania 0,4 sekundy z przekazem. Na przykład "zjedz popcorn". Niestety - ta metoda ma ta wadę, że łatwo ją wychwycić i tym samym widz może się zorientować, że jest manipulowany.

2. Druga metoda to wtopienie napisu w klatkę filmu w taki sposób, by ten wyglądał jak element scenografii. Może to być też zbiór luźno rozrzuconych oraz niepowtarzających się liter, ale tak zaprezentowanych by ludzki mózg za pomocą oczu ułożył z nich słowa takie jak np kup albo sex. Im dłuższe słowa, tym mniejsza szansa na ich odczytanie przez podświadomość.

3. Wtopienie zdjęcia. Podobnie jak w punkcie pierwszym. W tym, że zamiast liter używa się rysunku bądź zdjęcia.

4. Efekt nałożonego zdjęcia bądź filmu. Polega ona na nałożeniu na przekaz główny przezroczystego zdjęcia lub filmu. Oto filmowy przykład tej techniki:

 

Kontekst

Tworząc filmy z przekazem podprogowym koniecznie należy pamiętać o kontekście w jakim ten ma zostać zastosowany. Posłużę się przykładem. Film przedstawia największą traumę jakiej doświadcza człowiek chowając najbliższego członka rodziny. Wstawienie do filmu tekstu Kocham Cię zostanie odebrane przez widza jako przekazanie myśli o uczuciu do ukochanego zmarłego. Ten sam tekst wmontowany w film z wesela odebrany zostanie przez widza jako deklaracja uczucia jednego z nowożeńców do drugiego.

Kontekst może być właściwy jak i niewłaściwy. Przykładem kontekstu niewłaściwego może być wmontowane zdjęcie rozlanego smaru samochodowego do filmu reklamującego suknie ślubne. Pasuje jak kwiatek do kożucha.

Przykładem kontekstu właściwego może być zdjęcie naturystyczne wmontowane do filmu przedstawiającego pustą, piaszczystą plażę w upalny letni dzień. Wtedy mamy prosty przekaz - nagość na plaży w upalny letni dzień.

Czy przekaz podprogowy działa?

I tak i nie. Pomijając kwestię wspomnianego niewłaściwego kontekstu istotne są też przyzwyczajenia odbiorcy. Przekaz podprogowy zadziała gdy do filmu oglądanego w upalny letni dzień lub wieczór zostanie wmontowane zdjęcie szklanki z zimnym napojem z dużą ilością lodu. Natomiast przekaz taki, nie zadziała gdy do wspomnianego wyżej filmu przedstawiającego pustą, piaszczystą plażę w upalny letni dzień zostanie wmontowane zdjęcie naturystyczne, a osobą oglądającą będzie ktoś kto panicznie obawia się okazywania swojej nagości. Mówiąc bardziej fachowo - cierpi na tzw. gymnofobię.

Stworzenie filmu z przekazem podprogowym o treściach naturystycznych jest jak najbardziej możliwe. Problem w tym, aby nie tylko właściwie dobrać kontekst, ale także umiejętnie trafić w upodobania odbiorcy. Trzeba też pamiętać, że są odbiorcy, którzy panicznie boją się okazywania swojej nagości bądź oglądania nagości innych. Takich osób nie da się zachęcić do naturyzmu prezentując im filmy z przekazem podprogowym. I to właśnie powiedziałem wspomnianemu na wstępie swojemu potencjalnemu klientowi, który zapytał się mnie o możliwość zmontowania jemu filmu z podprogowym przekazem naturystycznym.

Streszczając swoją wypowiedź do dwóch zdań powiedziałbym, że przekaz podprogowy o charakterze naturystycznym nie zadziała w stosunku do widza mającego niechętny stosunek do naturyzmu. Może jedynie przynieść oczekiwane efekty w stosunku do niewielkiej części widzów przedstawiających neutralny stosunek do tej formy wypoczynku.

No i wreszcie najważniejsze - kwestia etyki. Przekaz podprogowy często uważany jest za nieetyczny. Znane są w historii przypadki, gdy ujawnienie tego typu manipulacji w mediach publicznych wywołało gwałtowne protesty społeczne. Jednak na dzień dzisiejszy nie istnieją regulacje prawne zabraniające tego typu praktyk. Ani w Polsce, ani w innych krajach.

Zakończenie

Na sam koniec winien jestem wyjaśnienie. Zmontowany i załączony do tego artykułu powyższy film jest prezentacją dwóch z wielu technik przekazu podprogowego - obrazu statycznego oraz ruchomego. Natomiast, sam film trudno za takowy uznać. Przede wszystkim przekaz musi być krótki. Powinien liczyć co najwyżej kilka sekund. I to tylko przy niektórych technikach przekazu podprogowego. Zakłada się, że pojedynczy przekaz podprogowy nie powinien być dłuższy niż 0,4 sekundy. Najdłuższe przekazy w powyższym filmie trwają aż 15 sekund.

Ponadto film z przekazem podprogowym nie może być nim przesycony tak jak jest to w powyższym przykładzie. Najczęściej stosuje się jeden przekaz na film. Rzadko kiedy dwa lub trzy. A jeżeli już, to nie stosuje się tej samej metody ponownie. Jeżeli jest potrzeba skorzystania z przekazu podprogowego kilkukrotnie, to za każdym razem stosuje się inną technikę. A jest ich cały arsenał: napisy statyczne, napisy animowane, rozsypanie liter z których w ułamku sekundy ludzki mózg złoży słowo (warto tutaj wspomnieć, że rozsypka liter tworząca słowo nago jest bardziej czytelna w ułamku sekundy niż ta sama rozsypka tworząca słowo nagość, dlatego ta metoda nadaje się do prostych, maksymalnie 4-literowych słów), zdjęcia statyczne nieprzezroczyste, zdjęcia statyczne o różnym stopniu przezroczystości oraz obrazy ruchome o znacznym stopniu przezroczystości. Te mogą trwać nieco dłużej niż 0,4 sekundy. Inaczej przecież nie da się przedstawić ruchu. Wreszcie różne techniki wykorzystania dźwięku jak np. niby przypadkowe rozmowy w tle.

Oto filmowy przykład wybranych przekazów podprogowych:


Tak więc decydując się na zmontowanie filmu z przekazem podprogowym należy dokładnie ustalić miejsce jego wykorzystania w filmie. Niebanalne znaczenie ma też wiedza o funkcjonowaniu ludzkiego mózgu. Największe skupienie człowiek wykazuje na samym początku filmu. Jest to najlepszy moment aby zaprezentować odbiorcy statyczny, tekstowy przekaz podprogowy o czasie trwania maksymalnie 0,4 sekundy (lub mniej). Przekazy obrazowe przekazujemy w późniejszym czasie. Wtedy zazwyczaj widzowie oglądają film w jednej wymuszonej pozycji ciała, co sprawia krew nieco gorzej dopływa do mózgu i w konsekwencji koncentracja u odbiorcy wyraźnie się zmniejsza. Jest to idealny moment na dostarczenie odbiorcy obrazowych przekazów podprogowych.

Zachęcam również do eksperymentowania z czasem emisji przekazów podprogowych. Ja robię to w taki sposób:

Nigdzie nie  jest powiedziane, że należy się sztywno trzymać 0,4 sekund czasu emisji. Ten czas uważany jest za optymalny dla pełnych przekazów podprogowych. Przekazy o różnym stopniu przezroczystości, czy też składające się z liter mogą - i często powinny, być nieco dłuższe.

Długo mógłbym jeszcze pisać na ten temat. Korzystając z okazji zachęcam zainteresowanych filmowców, montażystów a także naturystów do kontaktu ze mną pisząc pod adres naturyzm (małpa) biznespoczta (kropka) pl